22 października 2017 Zaloguj
Drukuj   Wróć
Obieg wody w przyrodzie

Woda jest nieodzowna do życia dla ludzi, roślin i zwierząt, stanowi ważny element działalności gospodarczej. Woda jest również żywiołem, który w jednej chwili może zniszczyć wiele istnień oraz dorobek wieloletniej pracy ludzkiej. Przyjmuje się, że ilość wody w hydrosferze Ziemi pozostaje stała, czyli między ilością wody odparowującej do atmosfery a ilością wody powracającej na Ziemię w postaci opadów atmosferycznych istnieje równowaga. Znajdująca się w przyrodzie woda jest w ciągłym ruchu. Obieg wody w przyrodzie przedstawiono na rysunku.     

 

Rys. Schemat krążenia wody w przyrodzie

 

Opad docierając do podłoża jest chwilowo zatrzymywany na powierzchniach roślin, czyli podlega intercepcji. Ściekający ze zwilżonych powierzchni opad wraz z opadem spadającym bezpośrednio na powierzchnię ziemi stanowi opad netto. Część wody opadowej zatrzymanej na pokryciu terenowym lub w zbiornikach wodnych (koryta rzek, stawy) podlega parowaniu (ewaporacji) i z powrotem dostaje się do atmosfery. Woda oddawana jest także do atmosfery poprzez metabolizm roślin (transpiracja). Oba powyższe procesy określa się łącznie nazwą ewapotranspiracja. Opad netto jest wchłaniany przez grunt. Przestrzeń porowata gruntu działa jak zbiornik retencyjny. Po nagromadzeniu się dostatecznej ilości wody w górnej warstwie gruntu, pod wpływem m.in. siły ciążenia następuje przesiąkanie wody do głębszych warstw - przez strefę napowietrzoną (aeracji) do strefy nasyconej (saturacji). Gdy natężenie opadu netto przekroczy zdolność infiltracyjną gruntu, nadmiar wody gromadzi się w lokalnych zagłębieniach terenowych (kałuże). Po wypełnieniu lokalnej retencji powierzchniowej woda ta spływa po powierzchni terenu do odbiornika. Tę część opadu netto, która stanowi spływ powierzchniowy określa się jako opad efektywny. W gruntach, w których znajdująca się warstwa przypowierzchniowa charakteryzuje się większą przepuszczalnością od warstwy położonej niżej występuje zjawisko odpływu podpowierzchniwego. Spływ podpowierzchniowy może występować także w okresie roztopów wiosennych, gdy rozpoczyna się rozmarzanie wierzchnich warstw gleby. Cykl hydrologiczny z wyszczególnieniem podstawowych procesów przedstawiono w postaci schematu blokowego na rysunku 2.

 

 

Rys. Schemat obiegu wody w zlewni [Więzik B, Bardzik A., Ćwiczenia terenowe z hydrologii, Wyd. Politechnika Krakowska 1993]

 


tekst pochodzi z pracy doktorskiej pt. „Skuteczność działania zielonego dachu jako obiektu służącego retencji wód deszczowych na obszarach zurbanizowanych” autorstwa E.Drożdżal, Politechnika Krakowska, Kraków 2004.

Do góry   Wróć