23 sierpnia 2017 Zaloguj
Zagrożenie powodziowe od strony rzek

Rzeki charakteryzują się dużą nieregularnością przepływów. Szerokości i głębokości rzek zależą od ilości spływających wód, rodzaju podłoża i rzeźby terenu, po którym płyną. Rzeka i jej otoczenie ulega ciągłym zmianom. Płynąca woda stopniowo pogłębia koryto, wymywany materiał (otoczaki, piasek, żwir itp.) wleczony jest w dół biegu rzeki, a następnie osadzany. Erozja boczna i alimentacja (osadzanie) powodują powstawanie meandrów, przewężeń i zmianę kształtu koryta rzeki. W wyniku tych procesów tworzy się dolina rzeczna, która często obejmuje rozległy obszar. Rzeka w miarę upływu czasu zmienia kształt linii brzegowej, a także krajobraz całej doliny. Prędkość przepływu wody w rzekach zależy od rodzaju podłoża i stopnia jego nachylenia, poziomu wody i kształtu koryta. Ilość wody płynąca rzeką również nie jest stała. W ciągu roku mają miejsce okresy tzw. wezbrań i niżówek. Wezbrania rzek są zjawiskiem częstym, występują zazwyczaj kilka lub kilkanaście razy w ciągu roku. Co pewien czas wystąpienie rzek z brzegów przybiera olbrzymie rozmiary, powodując znaczne straty społeczne i gospodarcze, zwłaszcza na intensywnie zagospodarowanych terenach.

tekst pochodzi z pracy doktorskiej pt. "Skuteczność działania zielonego dachu jako obiektu służącego retencji wód deszczowych na obszarach zurbanizowanych" autorstwa E.Drożdżal, Politechnika Krakowska, Kraków 2004.

Antropogeniczne przyczyny wzrostu zagrożenia
W ostatnich latach obserwuje się coraz częściej występujące powodzie, o coraz gwałtowniejszym przebiegu. Intensyfikacja zjawisk powodziowych spowodowana jest w głównej mierze przez człowieka, jest logicznym następstwem jego działalności. Gospodarka ludzka powodowała i powoduje nadal istotne zmiany w dorzeczach. Zagospodarowanie terenu często zaburza naturalne kierunki spływu wód opadowych. Zmiany sposobu użytkowania ziemi polegające na zastępowaniu lasów gruntami ornymi, łąkami czy pastwiskami prowadzą do zaburzenia obiegu wody, a także do przyspieszenia przenoszenie produktów wietrzenia gleb do doliny rzecznej. Następuje przyspieszenie spływu powierzchniowego wód opadowych i roztopowych. Nasilenie rolniczego użytkowania ziemi zazwyczaj potęguje proces wietrzenia skał, zależy to jednak od rodzaju i sposobu upraw. Eksperymenty polowe pozwoliły stwierdzić, że np. na polach zajętych pod uprawy ziemniaków erozja gleby jest od kilku do kilkudziesięciu razy większa niż na polach zajętych pod uprawę zbóż czy użytków zielonych.
więcej »
Definicja i rodzaje powodzi

Pojęcie „powódź” definiuje się w oparciu o pojęcie „wezbranie”. Pod pojęciem wezbrania rozumie się wyraźny wzrost stanów (a zatem i natężenia przepływu) wody w ciekach i jeziorach, spowodowane zwiększonym zasilaniem lub incydentalnym podpiętrzeniem zwierciadła wody, wywołanym szczególnymi zjawiskami naturalnymi. „Powódź” jest szczególnym przypadkiem wezbrania, tzn. wezbraniem, które przynosi straty gospodarcze i społeczne. Jest więc to zjawisko hydrologiczne o charakterze społeczno - gospodarczym. Wezbrania (a zatem i powodzie) mogą mieć różne przyczyny. Geneza powstawania wezbrań (powodzi) determinuje okres ich występowania oraz lokalizacja i zasięg terytorialny. Poszczególne typy genetyczne wezbrań mają ponadto odmienny przebieg.

więcej »
Powódź w wymiarze fizycznym, społecznym i gospodarczym

Każdy z podstawowych procesów hydrologiczny jest odpowiedzialny za przebieg odpływu ze zlewni. Można te procesy podzielić na dwie grupy: odpowiedzialne za kształtowanie się retencji i tzw. strat wód opadowych oraz procesy odpowiedzialne za bezpośrednie formowanie się odpływu ze zlewni. Retencja reprezentowana jest przez proces intercepcji i infiltracji, straty - przez ewapotranspirację, składowe odpływu zaś to: spływ powierzchniowy, podpowierzchniowy i zasilanie koryt rzecznych z wód gruntowych.

więcej »
Klasyfikacja i wielkość wezbrań

Jednym z kryteriów oceny wezbrań opartym na wielkości przepływu kulminacyjnego wezbrania związanym z prawdopodobieństwem pojawiania się jest klasyfikacja Punzeta. Autor przyjmuje, iż wezbranie nie występuje, gdy przepływ kulminacyjny jest mniejszy niż wartości średniej arytmetycznej przepływu średniego rocznego i przepływu o prawdopodobieństwie pojawiania się równym p = 50%.

więcej »
Typy powodzi

Skrót artykułu ...

więcej »